ve her kuyuya taş atan bLog...

Beğenilenler

Unordered List

Arşiv

10 Ağustos 2008

Şehirler, çoğunlukla bulundukları coğrafyanın ayrıcalıklı yerlerinde kurulmuşlardır. Bu ayrıcalıklarını bazen tarihten bazen de konumlarından alırlar. Afyon ili çok eski bir yerleşim yeri olarak ismini Helenistik dönemden beri ekilen afyon(haşhaş) bitkisinin Latince ismi olan “Opion” ve eteğinde kurulduğu kalesinden almıştır.Hitit, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye'sinde önemini koruyan bu ilin ismi son yıllarda Afyon olarak anılır olmuştu. Dünya'da ülkeler ve şehirler, kendi adları üzerine tarih yaratmaya çalışırken, baştan beri tarih olan “Karahisar'ın”, ilin adından çıkartılmasını anlamak oldukça güçtü.

Yapılan araştırmalarda bu “karahisar” sözcüğünün kaldırıldığına dair herhangi bir yasal düzenlemeye rastlanılmamış; ancak değişik tarihlerde yeni ilçe kurulmasıyla ilgili olarak çıkartılan çeşitli kanunlarda ilin adı “Afyon” olarak yer almıştır. Afyonkarahisar ismini değiştiren özel bir yasa olmamasına rağmen, karahisar” sözcüğü” ilimizin isminden zımnen kaldırılmıştır.

Atatürk'ün Afyonkarahisar'a yaptığı sayısız ziyaretlerinden birinde, Büyük Zaferi en iyi yansıtan anıt dediği ‘Büyük Utku Anıtı' ile bütünleşen Karahisar Kalesi'nin Afyon isminden ayrılış öyküsü halk tarafından bilinmemekle beraber, ilimiz halk tarafından “Karahisar” olarak anılmaya da devam etmekte idi.

Cumhuriyetin ilk yıllarında Afyonkarahisar olarak bilinen İlimizin, Sahipoğulları Beyliği döneminde ki adı da Karahisar-ı Sahiptir.

Atatürk Araştırma Merkezi tarafından bastırılan “Nutuk' un 34 ayrı yerinde “Afyonkarahisar” sözcüğü bizzat Atatürk tarafından söylenmiştir.
Yine Büyük Atatürk bir açıklamasında, "AFYONKARAHİSAR son büyük zaferin kilidi oldu, esası oldu. Afyonkarahisar'ın, tarihi savaşımızda unutulmaz parlak bir sayfası vardır." Diyerek bu ilin tarihi önemine vurgu yapmıştır.

Afyon iline atandığım sırada bir gazeteci/yazar dostum bana, Vali bey, Afyonkarahisar ismi neden ve ne zaman değişti, bu konuda bir inceleme yaptırmayı düşünür müsünüz demişti. Bunun üzerine konuyu araştırdım; ama tam ve açıklayıcı bir yanıt bulmadım. Yaptığım araştırma sonunda, “Afyonkarahisar” kaldırıldığına dair herhangi bir yasal düzenleme olmadığı bilgisine ulaştım. Yukarıda da değinildiği üzere çeşitli vesilelerle çıkan yasalarda “Afyonkarahisar” yerine “Afyon” sözcüğü kullanılmıştı.

Cumhuriyetimizin 80 yılında, Türkiye Cumhuriyetinin çatısının çatıldığı ve Anadolu'nun kilidi konumunda bulunan İlimizin ismini tekrar Afyonkarahisar olarak ortak değişmesi için bazı girişimler başlatıldı. Bu konuda İlimiz milletvekillerinin desteği sağlandı. İlimizin adının tekrar Afyonkarahisar olması için bir yasa tasarısı taslağı hazırlanarak bu çalışma, millet vekillerimizle paylaşıldı. Millet vekillerimizce 26.08 2003 tarihini izleyen günlerde, TBMM nezdinde başlatılan isim değişikliği çabaları, ortak çabaları ve izlemeleri sayesinde 6 Ocak 2005 tarihinde 5285 Sayılı Yasa ile sonuçlandı.

Aslında, “Afyon İli'nin” adının, kültürel ve tarihsel olarak yer aldığı coğrafya ile özdeşmiş bulunan “Afyonkarahisar” ismiyle değiştirilmesinin zamanı çoktan gelmişti. Bize düşen görev, konuyu halkın gündemi haline getirmekti. Bu da kısa sürede sağlandı.

Nitelikli haşhaş bitkisinin mor rengi ile “Karahisar Kalesinin mora yakın koyu renginin özdeşleştiği İlimizin adının; Afyonkarahisar olmasından daha doğal ne olabilir ki.

Kurtuluş savaşımızda çok önemli bir yeri olan ve Afyonkarahisar Vilayetinin geçen zaman içerisinde Afyon İline dönüşmesi ne kadar doğru olmuştur bilinmez; ama Büyük Atatürk'ün Söylevinde defalarca yer alan Afyonkarahisar isminin tekrar alınmasının tarihe olan önemli bir borcun ödenmesi olarak değerlendirilebilir.

Şehirler, tarihleri ve tarih içindeki işlevleri ile bir bütündür. Kurtuluşa giden yolda binlerce insanımızın şehit olduğu Afyonkarahisar ilinin adının Afyon olarak anılmaya devam etmesi halinde, bu ismin yeterince tanımlayıcı ve kapsayıcı olmayacağı açıktı. Ayrıca,zaman içinde özensizlik sonucu meydana gelen bu eksiklik, tarihe karşı hem sorumluk, hem de borçtu. Dolaysıyla TBMM'nce 06.01 2005 günü kabul edilen, “5285 Sayılı Afyon İinin Adının Afyonkarahisar Olarak Değiştirilmesi Hakkında Kanun” tarihi hatayı düzeltmesin yanında, çok önemli bir kültür değerimizi de bizlere yeniden kazandırmıştır.
Yapılan yasal düzenlemeyle ilimizin adının tekrar Afyonkarahisar'a dönüştürülmesi sonunda Türk tarihine ve Afyonkarahisar halkına duyulan saygı bir kez daha yenilenmiştir.

Muzaffer Dilek
Afyon Valisi

5 yorum:

  1. Sitenizde güzel memleketime de yer ayırdığınız için, özellikle de bu konuya değindiğiniz için teşekkür ederim.
    Sultan

    YanıtlaSil
  2. Okuduğum üniversitede hocamızın biri bu yorumu yaptı . Kurtuluş savaşı sırasında karahisarlilar yunan askerlerini çiçeklerle karşılamış direniş göstermemiştir onun için karahisar deniliyor dedi, bnde bunun üzerine google da araştırma yaptım böyle bisey yok bana açıklaya bilir misiniz? Lütfen

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. böyle bir şey yok yiyi din harman olduğu gerdir Afyonkarahisar son osmalı dir afyon hiçbir düşmanı barındırmaz o senin hocanın uydurması afyon düşmanlığından dır

      Sil
  3. Okuduğum üniversitede hocamızın biri bu yorumu yaptı . Kurtuluş savaşı sırasında karahisarlilar yunan askerlerini çiçeklerle karşılamış direniş göstermemiştir onun için karahisar deniliyor dedi, bnde bunun üzerine google da araştırma yaptım böyle bisey yok bana açıklaya bilir misiniz? Lütfen

    YanıtlaSil
  4. Eski adı Akroenos olan şehri Selçuklular uzun süren bir kuşatmadan sonra fethettiler. “Hisar” kuşatma anlamına gelir. Selçuklular, çok büyük zorluklarla elde edilen yere “Karahisar” dediler ve orada, kara taşlardan bir kale kurdular. Sultan I.Alâaddin Keykubat, 1231 yılında lalası ve mimarı Bedrettin Gevhertaş'ı kale dizdarı olarak Afyonkarahisar'a gönderir. Gevhertaş, kalenin burç ve bedenlerini onardıktan sonra, yukarı Kale'de küçük minareli mozaik çini mihraplı bir mescit ve onun doğu yanına da bir saray yaptırır. Ayrıca Alâaddin Medresesi adlı Hisarardı Medresesi'ni yaptırır. Sarp kayalar üzerindeki kalesi sağlam ve güvenilir olan Afyonkarahisar'da Selçuklu Devleti'nin hazineleri saklanır olmuş ve adına da "Karahisar-ı Devle" denilmiştir. Onaltıncı yüzyılda bölgede afyon yetiştirlmeye başlayınca, Karahisar’ın başına bir de Afyon eklendi ve şehir “Afyonkarahisar” adını aldı...

    YanıtlaSil

Copyright © atasagun | Powered by Blogger
Design by Duan Zhiyan | Blogger Theme by NewBloggerThemes.com